Arap Çocuk Edebiyatı ve Çocuk Şiirleri
Arap Edebiyatı denince akla ilk gelen genellikle şiir olur. Böyle olması gayet de tabiidir. Zira ‘Arap’ ve ‘şiir’ ikilisi tarihin her döneminde sıkı bir bağ, güçlü bir ilişki içerisinde olmuş, bu güçlü bağ nedeniyle de Arap şiiri diğer edebi türlerin önüne geçmiş ve kendini her daim ön planda tutmayı başarabilmiştir.
Mazisi çok eskilere dayanan şiir ve şiir söyleme sanatının, Araplar arasında tıpkı diğer milletlerde olduğu gibi yaygınlık kazanıp hak ettiği değeri ziyadesiyle gördüğü söylenebilir. Cahiliye döneminde Muallakât şiirleriyle zirveye ulaşan Arap Şiiri; belagat, fesahat, gönüllere tesiri, dinleyenleri sarmalayıp diyardan diyara, hatıralardan hatıralara götürmesi, onlara tüm duyguları aynı anda yaşatması açısından, modern döneme kadar güncelliğini korumuş ve gelişimini devam ettirmiştir.
Cahiliye döneminde şiire ve şaire verilen önemi anlatan kısa bir pasajı okuyarak Araplar nezdinde şiire ve şaire verilen değeri anlamamız mümkün olacaktır.
أما أهمية الشعر عند العرب واحتفالهم به أكثر من احتفالهم بالنثر؛ لأن الشاعر كان هو لسانَ الدفاع عن قبيلته، والمخلّد لآثارها ومآثرها، والذائد عن أعراضها الذي يرد على أعدائها؛ لأن الشعر كان أيسر حفظًا من النثر، ومن هنا اعتمدوا عليه في هذه الأمور، وأصبح الشعر ديوانًا لأيامهم، ومفاخرهم، وأمجادهم وكان من مظاهر اهتمامهم بالشعر والشعراء أن القبيلة كانت إذا نَبَغ فيها شاعر أتتْ القبائل الأخرى فهنأتها بذلك، وكانت القبيلة تصنع الطعام، ويجتمع النساء يلعبن بالمزاهير كما يصنعن في الأفراح؛ لأنه سيحمي أعراضهم، ويُدافع عن أحسابهم، ويُخلّد مآثرهم
“Araplar arasında şiire verilen önem ve nesirden çok şiiri yüceltmelerine gelince; bunun nedeni şudur;
Şair, kabilesinin müdafaa dilidir. Onun hatıra ve kahramanlıklarını şiirleriyle ölümsüzleştirir. Düşmanlarıyla mücadele eden kabilesinin şerefini şiirleriyle savunur.
Şiiri ezberlemek düzyazıdan daha kolay olduğu için şiire öncelik vermişlerdir. Şiir, günlerinin, övgü ve şöhretlerinin bir divanı haline gelmiştir. Bir kabile arasında bir şair ortaya çıktığında, diğer kabilelerin gelip onları tebrik etmesi şiire ve şaire verdikleri önemin tezahürlerinden birisidir. Böyle zamanlarda kabile ziyafet verir, kadınlar toplanıp teflerle oynarlardı. Çünkü bu şair, onların onurunu koruyacak, haklarını savunacak ve kahramanlıklarını ölümsüz hale getirecek olan kişiydi.” Bu cümleler Cahiliye döneminde Arapların şiire ve şaire verdiği büyük önemi göstermesi bakımından önemlidir.
Bugün inceleyeceğimiz konu Arap Edebiyatında çocuk şiirleridir. Arap çocuk şiiri mefhumu 18.yy’dan sonra Arap Rönesans’ı ile birlikte edebiyat literatürüne girmiş, 19 ve 20. yüzyıllarda olgunlaşmaya başlamış, bu alana verilen önem de giderek artmıştır. Bu şiirlerde çocuklara yönelik zihinsel, işitsel, dilsel ve psikolojik açıdan destek sağlayıcı, onları bu konularda geliştirecek konular izlenmeye özen gösterilmiştir. Bu şiirlerde genellikle çocuklara vatan ve millet sevgisi, dini ve ahlaki değerlere bağlılık, çevre bilinci, eğitim ve bilim, millet olma düşüncesini güçlendirecek konular zihinlerine yerleştirilmeye çalışılmıştır. Biz de bu yazımızda Arap çocuk şiirlerinden seçmiş olduğumuz şiirlerden bir kaç tanesini çevirerek hem bu edebiyat alanını tanıtmaya hem de bu edebi mirası ülkemizde dil öğretimi esnasında kullanmanın lüzumlu olduğunu anlatmaya çalışacağız.
Duvarların üstüne yazı yazmam
لا اكتب فوق الحيطان لا اتلفــــــها بالألوان
فأبي لا يرضى بالرسم بالألوان على الجدران
فنظافة بيتي و الشارع تكشف عن حسن الإيمان
استخدم ورقا للرسم لكتابة درسي أو اسمي
لا ارمي مزق الأرواق الا في السلة لا ارمي
فأنال مكافأة دوما لنظافة بيتي أو جسمي
Duvarların üstüne asla yazı yazmam
Ve onları boyalarla asla yıpratmam
Babam memnun olmaz
Duvarları renklerle boyamamdan
Evimin ve caddenin temizliği
Ortaya koyar İslam’ın güzelliğini
Resim yapmak için kağıt kullanır
Üstüne derslerimi ve ismimi yazarım
Atmam kesinlikle kağıt parçalarını sağa
Sola, atarım onları sadece çöp kovasına
İşte böylece sürekli hediye alırım
Evimin ve bedenimin temiz olmasından.
Müslümanın Temizliği
لِساني عفيفٌ، وقلبي رحيم
وثـوبي نظيفٌ كطُهر النَّسيمْ
أسـيرُ بدربِ الهُدى المستقيمْ
وقـولي لـطيفٌ، وفِعْلي كريمْ
أُنَـظِّفُ جـسمي فـلا أكـسلُ
وأغـسِلُ ثـوبي فـلا أُهـملْ
فـديـنُ الـنـظافةِ إسـلامُنا
ونـحن بـه الأكـملُ الأجملُ
إذا جـئتَ يـوماً إلـى حَـيِّنا
تــراهُ نـظيفاً بـه نـفخرُ
نُـجَمِّعُ فـي سـلَّةِ المُهملاتِ
جـميعَ الـبقايا، فلا تُنْثَرُ
وسـاحاتُنا ليس فيها قَذَرْ
يُـحيطُ بها الزَّهْرُ والياسَمينْ
وشَدْوُ الطُّيورِ كَلَحْنِ الوَتَرْ
سنبقى مناراً لكلِّ الشُّعوب
ونـوراً يُضِيءُ ظلامَ الدُّروبْ
يَـدُلُّكَ أنَّـا مـن الـمسلمينَ
نـظافةُ أجـسامِنا والـقلوبْ
Dilim temiz
Kalbim merhametli
Elbisemse
Meltem rüzgarları gibi temizdir benim.
Dosdoğru hidayet yolunda yürürüm ben
Konuşmam sevecen
Yaptıklarım da değerlidir benim.
Bedenimi temizler
Tembellik etmem asla
Elbisemi yıkar ihmal etmem asla
Temizlik dinidir zira
Dinimiz İslam
Biz onunla tamamlanır
Onunla güzel oluruz.
Bir gün bizim mahallemize gelirsen
Tertemiz olduğunu görürsün
İşte biz bununla övünürüz.
Çöp kovasında toplarız
Tüm artıkları, böylece dağılmaz etrafa
Bizim meydanımızda yoktur
Herhangi bir pislik
Aksine çiçekler ve yaseminler
Doldurur meydanımızı
Ve kuşların ötüşleri
İşte biz böyle her millet için
Yol gösterici bir fener olacağız
Karanlık yolları aydınlatan
Bir ışık olacağız.
Bizim Müslümanlardan olduğumuzu
Bedenimizin ve kalbimizin temizliği gösterir.
Aile
أمي وردة في بستاني
وأبي بسمة في وجداني
أختي وأخي أجمل صحبى
لهما أهدي عيني قلبي
نلهو نمرح في ملعبن
Annem bir güldür
Benim bahçemde
Babam bir gülücüktür
Benim Vicdanımda
Kız ve erkek kardeşimse
En güzel arkadaşımdır
Onlarla eğlenir ve oynarız
Oyun alanımızda.
Allah Sevgisi
إني أحب الله وابتغي رضاه
قدرته من حولنا في جسمنا وعقلنا
في خلقه الطيور والماء والزهور
والشمس والقمر والرمل والحجر
سبحانه الوهاب يعطي بلا حساب
Allah’ı seviyorum
Onun rızasını istiyorum
O’nun kudreti çevremizde
Cismimizde, aklımızda
Onun yarattıkları içinde kuşlar
Sular ve çiçekler
Güneş ve Ay
Kumlar ve taşlar var
Karşılıksız veren Allah’ı tesbih ederim
O, hesapsız verir.
Evimde geçirdiğim vakit
تسألني عن وقتي
أقضيه في بيتي
أقراء فيه كتبي
ألعب فيه لعبي
أرسم فيه ما يعجبني
أغزف فيه ما يطربني
أعطي وقتي معنى
أملاء بيتي فنا
Nasıl zaman geçirdiğimi soruyorsun
Evimde geçiririm zamanımı ben
Evimde kitaplar okur
Oyuncaklarımla oynarım
Hoşuma giden şeyleri çizer
Beni eğlendiren müzikleri çalarım
İşte böyle zamanımı anlamlandırır
Evimi sanatla doldururum ben.
Doğa Sevgisi
أحب الطيور أحب الشجر
وشمس الصباح ووجه القمر
وصوت السواقى ولون الحقول
ونايا يردد لحنا جميل
أحب الطبيعة في كل حين
أمام المياه وتحت الغصون
Severim kuşları,
Severim ağaçları ben
Sabahın güneşini
Ayın yüzünü severim ben
Derelerin sesini
Tarlaların renklerini de severim
Güzel şarkılar çalan
Flütü de severim ben
Ben her zaman doğayı severim
Suların önünde
Ağaçların altında.
Görevim
إن كنت صغيرا في جسمي
أنا لست صغيرا في فهمي
أديت الواجب في جد
لانال حقوقى ود
الناس يحبون لقائي
وأنا ألقاهم بحياء
Bedenim küçük olsa da
Akılca küçük değilim ben
Görevimi ciddiyetle yaparım
Haklarımı almak için
İnsanlar benimle tanışmayı sever
Ben de onlara nazikçe tanışırım.
Eşitlik
اخوة كلنا
قالها ديننا
بائس بعضنا
ناعم بعضنا
من يرد حاجة
حقه مالنا
الفقير هنا
والغني هنا
كلنا أخوة
اخوة كلنا
Hepimiz kardeşiz
Dinimiz söyler bunu
Fakirdir kimimiz
Zengindir bazımız
Kimin ihtiyacı olursa
Bizim malımızda vardır hakkı
İşte fakir de burda
Zengin de burda
Hepimiz kardeşiz
Kardeşiz hepimiz.
Dişim ağrıyor
ضرسي يا أمي يؤلمني
يشتد و نومي يحرمني
تذكر تذكــر يا حســان
ما قال طبيـب الأسنـان
نظـف سنك يا حسـون
بالفرشات و المعجـون
و تنظفهـــا بعد الأكــل
سنا سنا و علــــى مهل
و اشرب لبنا كل صباح
تحفظ أسنــــانك ترتاح
Anneciğim dişim ağrıyor
Çok ağrıyor ve uykusuz bırakıyor
Ey hasan hatırla, hatırla
Doktorun dediğini
Ey hasancım dişlerini temizle
Fırça ve macunla
Yemekten sonra da temizle
Yavaş yavaş çıkacak dişlerin
Her sabah süt iç
Ve dişlerini temizle ki rahatla..
Son söz olarak şunları diyebiliriz: Arap çocuk edebiyatı kaleme alınmış pek çok eser vardır. Bu alan Türkiye’de Arapça eğitim müfredatında göz ardı edilmiş, gerekli önem verilmemiştir. Naçizane tavsiyemiz ortaokul ve lise çağları ve üniversite hazırlık derslerinde, öğrencilerin ruhuna seslenebilecek, onları bir yandan dile karşı bağlayacak bir yandan da eğitecek olan bu gibi materyallerin kullanımını artırmamız dile karşı öğrencilerin bakış açısını olumlu yönde değiştirecek ve onların dil becerilerine katkı sağlayacaktır. Bu tür materyallerin kullanımını Arapça öğretiminin yanı sıra diğer yabancı dillerin öğretiminde de kullanılmalı, öğrenciler arasında tercüme faaliyetleri ile bu alan teşvik edilmelidir.
YouTube’da çocuk şiirlerinin seslendirmelerini izleyebileceğiniz linklerini paylaşıyorum:
- Dişim ağrıyor:
https://m.youtube.com/watch?v=pprJ_vLqk30
- Allah Sevgisi:
- Temizlik:
- Arapça dilim:
https://m.youtube.com/watch?v=zvQGhhDwiNM
Furkan Tağlı
Uşak üniversitesi İslami ilimler fakültesi 4. Sınıf
28.03.2023
Bir yanıt yazın